|
|
|
Anna Jadwiga Podhajska (z domu Wiśniewska, ur. 17 kwietnia 1938 w Gdyni, zm. 5 lutego 2006 w Gdańsku) - lekarz, profesor biotechnologii, specjalistka w dziedzinie mikrobiologii, biologii molekularnej i inżynierii genetycznej. Droga życiowa i kariera naukowa W 1955 ukończyła I Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika w Gdańsku, w 1964 studia lekarskie na Akademii Medycznej w Gdańsku, po czym (w 1968) doktoryzowała się na tamże w Zakładzie Mikrobiologii Lekarskiej , kierowanym przez prof. Stefana Kryńskiego. W 1970 podjęła pracę na Wydziale Biologii Uniwersytetu Gdańskiego u prof. Karola Taylora, który powrócił właśnie z długiego stażu u prof. Wacława Szybalskiego w USA . Wyjechała na stypendium do Instytutu Biologii Molekularnej w Genewie (1974-1975), a jesienią 1981 do amerykańskiego Laboratorium Badań nad Rakiem (McArdle Laboratory for Cancer Research) w Madison w stanie Wisconsin, do zakładu profesora Wacława Szybalskiego. Pierwszy pobyt trwał trzy lata, kolejne - coroczne przez kolejnych 10 lat - łączyły zajęcia w UG (jeden semestr) z pracą naukową w laboratorium prof. Szybalskiego (drugi semestr). Zajmowała się tam kilkoma zupełnie nowymi koncepcjami: wykorzystanie dominujących negatywnych mutacji do hamowania zakażeń wirusowych. Wynikiem tych badań był patent (wspólnie z prof. Szybalskim) dotyczący zwalczania infekcji wirusowych, np. u roślin; konstrukcja uniwersalnych enzymów restrykcyjnych; konstrukcja wektorów sterowanych odwracalnym promoterem (an invertible promoter)
Efektem współpracy z prof. Szybalskim były liczne publikacje oraz staże naukowe polskich doktorantów w Madison, które zaowocowały kolejnymi doktoratami polskich naukowców, patentami i pracami naukowymi.
Jej laboratorium w Gdańsku zajęło się zagadnieniem systemów restrykcyjno-modyfikacyjnych i było początkowo finansowane przez amerykańską firmę New England Biolabs. W 1992 wraz z prof. Karolem Taylorem przygotowała koncepcję, a w następnym roku zorganizowała Międzyuczelniany Wydział Biotechnologii Uniwersytetu Gdańskiego i Akademii Medycznej w Gdańsku. W latach 1993-1996 była prodziekanem tego wydziału. Organizowała co roku Letnie Szkoły Biotechnologii (Było to nowym pomysłem w Polsce. Szkoły te były przez szereg lat finansowane przez amerykańską firmę Promega, Madison), doprowadziła do rozbudowy i wyposażenia wydziału w nowoczesny sprzęt laboratoryjny. W 1996 uzyskała tytuł naukowy profesora, w 1999 objęła stanowisko profesora zwyczajnego UG. Przez szereg lat pełniła funkcję kierownika Katedry Mikrobiologii Wydziału Biologii, Geografii i Oceanologii Uniwersytetu Gdańskiego.
Była promotorem 81 prac magisterskich, 20 doktorskich i 2 habilitacyjnych (ukończonych). Praca naukowaWłaściwości i zastosowanie enzymów restrykcyjnych i modyfikacyjnych klasy IIS Badania nad systemami restrykcyjno-modyfikacyjnymi bakterii, sinic w aspekcie taksonomicznym i ewolucyjnym Diagnostyka molekularną chorób wirusowych, bakteryjnych i nowotworowych Genetyczne i molekularne podstawy udziału protoonkogenów w powstawaniu nowotworów Fotodynamiczna diagnostyka i terapia nowotworów Badania nad hemolizynami z rodzaju Klebsiella Technologia produkcji substancji biologicznie aktywnych dla przemysłu farmaceutycznego i kosmetycznego
Działalność organizacyjnaFinansowała swoje laboratorium z własnej produkcji enzymatycznej i biotechnologicznej. Była inicjatorką powołania Centrum Transferu Technologii, którego zadaniem jest pośrednictwo w przedsięwzięciach komercyjnych, zapewniających pieniądze m.in. na zakup aparatury badawczej. Była inicjatorką założenia Pomorskiego Parku Naukowo Technologicznego w Gdyni , który umożliwia rozwój nowoczesnych technologii, w szczególności biotechnologii, ochrony środowiska, informatyki i wzornictwa przemysłowego. Była Wiceprezydentem międzynarodowego stowarzyszenia dla badań, nauki i innowacji w regionie Bałtyku - ScanBalt Network (2002-2005).
Udział w gremiach naukowychRady naukoweCzłonek Rady Naukowej Instytutu Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni (1992-2002) Członek Rady Naukowej Instytutu Surowic i Szczepionek (1996-2002) Członek Rady Naukowej Centrum Mikrobiologii i Wirusologii PAN w Łodzi (1999-2002) Członek Komitetu Biotechnologii przy Prezydium PAN (1996-1998i 2002-2006) Wiceprzwodnicząca Rady Naukowej Biblioteki Gdańskiej PAN (2003-2006)
Towarzystwa naukowePolskie Towarzystwo Mikrobiologiczne Polskie Towarzystwo Genetyczne European Association of Pharma Biotechnology American Association for the Advancement of Science
Grupy ekspertów i juryPrzewodnicząca grupy ekspertów z dziedziny biotechnologii działającej przy Uniwersyteckiej Komisji Akredytacyjnej w Poznaniu (od 2001) Przewodnicząca Jury Konkursu L'Oreal dla Kobiet i Nauki; od pierwszej edycji w 2001.
Komitety redakcyjne czasopism fachowychMiędzynarodowe czasopismo GENE Polskie Czasopismo Biotechnologiczne Acta Microbiologica Polonica Polish Journal of Cosmetology
Nagrody i odznaczeniaKilkanaście nagród rektora UG za pracę badawczą i naukowo-wychowawczą w latach 1970-2000 Udział w zespołowej nagrodzie I stopnia Naczelnej Organizacji Technicznej i tytuł Mistrza Techniki (1973) Nagrody ministra za pracę organizacyjną i badawczą w latach 1976, 1980, 1987 Złoty Krzyż Zasługi (1987) Medal Komisji Edukacji Narodowej (1995), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Nagroda I Kongresu Biotechnologii za osiągnięcia w dziedzinie komercjalizacji biotechnologii (1999), II lokata we francusko-europejskim konkursie-plebiscycie Fundacji Heleny Rubinstein Award (Firma l'Oréal w Paryżu) o tytuł Najlepsza Kobieta Naukowiec (2000) Medal Marii Skłodowskiej-Curie (2001) Tytuł Kobieta przedsiębiorcza - nadany przez Przegląd Techniczny (2002), Złota Żyrafa - nagroda za styl kreowania myśli technicznej (2002) Styl Życia, Złoty Medal na Międzynarodowej Wystawie Wynalazków INNOWACJE 2003 w kategorii Medycyna i Biotechnologia, Nagroda Ministra Nauki za międzynarodowe osiągnięcia wynalazcze 2004, Lady Soroptimist - nadany przez I Klub Soroptimist International w Gdańsku 2005.
autor: Stanisław KOSIEDOWSKI
|
|
